طرحی جهانی به نام «خانه های کوچک متراژ»
طرحی جهانی به نام «خانه های کوچک متراژ»

1399/05/06

خانه‌ها در کشورهای مختلف گاهی آن چنان کوچک شده اند که به خانه‌های مینیاتوری، نانو آپارتمان، خانه‌های تابوتی، قوطی کبریتی، بند انگشتی، استودیو آپارتمان و … شهرت دارند؛ مساحت این آپارتمان‌ها معمولاً بین ۲۵ تا ۴۵ مترمربع است هرچند خانه‌هایی به مراتب کوچک‌تر از این متراژها نیز وجود دارد.

به گزارش اخبار ساختمان، اما این روزها بحث مسکن از مسایل مهمی است که توجه دولتمردان را به خود معطوف کرده و در این زمینه طرح‌های مختلفی برای بهبود وضعیت این بازار و به تعادل رساندن عرضه و تقاضا مطرح و عملیاتی شده است.

دولت با طرح مسکن اقدام ملی، تکمیل پروژه‌های مسکن مهر، بازسازی بافت های فرسوده و اعطای تسهیلات برای ساخت مسکن برای خانه دار شدن مردم قدم های بزرگی برداشته اما بالابودن هزینه های خرید مسکن در پایتخت موجب شده است ایده ساخت خانه‌های ۲۵ و ۳۵ متری نیز مطرح شود؛ ایده ای که تجربه‌های جهانی دارد اما هنوز بر سر اجرای آن میان موافقان و مخالفان اختلاف نظر جدی به چشم می‌خورد.

سال گذشته طرح ساخت آپارتمان‌های ۲۵ تا ۵۰ متر مربعی از سوی معاون معماری و شهرسازی شهرداری تهران مطرح شد، در حالی که برخی‌ معتقدند این طرح می‌تواند در بهبود وضعیت بازار مسکن اثرگذار باشد، برخی دیگر هم اجرای آن را عاملی برای تجردگرایی به شمار می‌آورند و برهمین اساس گویا قرار است که این خانه‌ها تنها به زوج‌های جوان اختصاص یابد تا نقطه آغازی برای زندگی مشترک آنان باشد.

برای بررسی نقاط قوت و ضعف چنین طرح‌هایی، واکاوی اقدامات انجام‌شده در دیگر کشورها برای ساخت واحدهای کوچک مقیاس ضروری است.

در واقع طرح خانه‌های نقلی یا میکرو آپارتمان‌ها مختص ایران و تهران نبوده و در بسیاری از شهرهای متراکم و گران اروپایی، آمریکایی و کشورهای توسعه یافته مانند ژاپن و سنگاپور دیده می‌شود.

توکیو، پاریس و لندن از جمله شهرهای توسعه یافته‌ای هستند که به دلیل کمبود فضای ساخت‌وساز و جمعیت زیاد، با افزایش تقاضا به زندگی در "میکرو آپارتمان‌هایی" به مساحت هشت متر مربع روبرو شده‌اند.

در آمریکای لاتین نیز شهر سائوپائولوی برزیل و بوگوتا پایتخت کلمبیا شاهد بیشترین حجم از ساخت‌وساز آپارتمان‌های کوچک به متراژ ۱۰ تا ۱۵ مترمربع است.

 

بیشتر بخوانید: آیا خانه های 25 متری ایمن هستند؟

قدرت صاحبخانه شدن در کشورهای مختلف

خرید ملک یکی از آرزوهای همه افراد است. قدرت خرید خانه در کشورهای مختلف بسته به قیمت خانه، میزان تورم، سطح درآمد مردم، تسهیلات و سود بانکی متفاوت است. صاحبخانه شدن از مواردی است که دستخوش تفاوت‌های فرهنگی نیز شده است. در بسیاری از کشورهای غربی و اروپایی مردم علاقه‌ای به خرید خانه ندارند و اجاره‌نشینی را انتخاب می‌کنند.

سوییس و آلمان به عنوان دو کشور پیشرفته اروپایی آمار عجیبی مبنی بر تعداد صاحبخانه‌ها ارائه می‌دهند. حتی در ثروتمندترین کشورهای دنیا که قدرت خرید خانه و پس‌انداز برای شهروندان وجود دارد بیشتر افراد تمایل به اجاره‌نشینی دارند.

رفاه اجتماعی و ثبات نرخ تورم در سوییس و آلمان به عنوان توسعه‌یافته‌ترین کشورهای جهان زبانزد است اما بیشتر شهروندان تمایلی به خرید خانه ندارند و خانه‌های اجاره‌ای را ترجیح می‌دهند.

در کشورهای اروپایی شرایط و نرخ‌های ارائه شده برای وام‌های بانکی توسط اتحادیه اروپا اعلام می‌شود و میزان تورم افزایش چندانی در این کشورها ندارد.

۵۶ درصد از مردم سوییس اجاره‌نشین هستند اما در آمریکای لاتین فقط ۲۱ درصد از واحدهای مسکونی برای اجاره بوده و بیشتر مردم از جمله شهروندان کلمبیایی با هدف سرمایه‌گذاری نسبت به خرید خانه اقدام می‌کنند.

 

بیشتر بخوانید: خانه های کوچک متراژ با فرهنگ ایرانی مغایرت دارد

آپارتمان‌های کوچک‌مقیاس به عنوان الگوی جهانی

ژاپن

ژاپن کشوری است که بیشتر مردم در آن به کار و درآمد فکر می‌کنند، زنان خانه‌دار نیز از این امر مستثنا نیستند و شغلی برای خود فراهم می‌کنند. به همین دلیل خانه در فرهنگ ژاپنی به عنوان محلی برای خواب و کسب آرامش تعریف شده است. میهمانی‌ها در خانه افراد برگزار نمی‌شود بلکه کافه‌ها و رستوران‌ها برای این کار در نظر گرفته می‌شود. خانه‌های ژاپنی‌ها متراژ کمی دارند و این امر برای افراد مساله مهمی نیست.

آمارها نشان می‌دهد در سال‌های اخیر، زوج‌های جوان ژاپنی به خانه‌های کوچک در مرکز شهر توکیو علاقه بیشتری نشان می‌دهند و این خانه‌های کوچک بندانگشتی را به خانه‌های بزرگ حومه شهر که ممکن است ارزان‌تر و با وام بیشتر و سهل‌الوصول‌تر باشد، ترجیح می‌دهند.

آلمان

آلمان نخستین پروژه آپارتمان‌های کوچک را در سال ۲۰۱۱میلادی توسط یک پیمانکار در شهر فرانکفورت کلید زد. طراحی اولیه این آپارتمان‌ها به منظور استفاده دانشجویان صورت گرفت اما نه تنها دانشجویان که کارمندان و شاغلان فرانکفورت نیز از خرید و اجاره این آپارتمان‌ها استقبال کردند.

چین

چین نیز برای حل بحران مسکن به سراغ خانه‌های پیش ساخته کوچکی رفته که کمتر از ۲۴ ساعت به هم وصل می‌شوند. در همسایگی چین، اما هنگ‌کنگی قرار دارد که به دلیل وضعیت اقلیمی و جغرافیایی و افزایش جمعیت مجبور شده است به سمت خانه‌های تابوتی یا کپسولی برود؛ خانه‌هایی که کمتر از پنج متر هستند.

سنگاپور

۸۰ درصد از مردم سنگاپور در خانه‌هایی زندگی می‌کنند که دولت ساخته است و جالبتر اینکه عمده آنها قراردادهای ۹۹ ساله اجاره به شرط تملیک دارد. هم‌اکنون بیش از یک میلیون مسکن دولت‌ساخته با متراژ ۴۵ تا ۹۰ متر مربع در سنگاپور وجود دارد که عمده آنها در حدود بیست شهر جدید که اطراف پایتخت بنا شده قرار دارند.

هنوزهم هر ساله دولت سنگاپور اقدام به فروش واحدهای جدید با قیمت پایین‌تر از بازار به خانواده‌هایی می‌کند که برای اولین بار اقدام به خرید خانه می‌کنند.

سه تا چهار سال طول می‌کشد تا واحدهای هر خانواده آماده شود و سپس با اجاره‌های ۹۹ ساله، عملاً مالک آن هستند. در عین حال بازار استودیو آپارتمان ها در این کشور آسیایی هر روز داغتر شده و تمایل مردم برای زندگی در این خانه های کوچک نیز هر روز بیشتر می شود.

انگلیس

قدرت خرید خانه در انگلستان سالانه رشد منفی دارد و صاحب‌خانه شدن در این کشور بسیار دشوار است. تنها ۲۰ درصد از جمعیت جوان در انگلستان صاحب‌خانه بوده و ۸۰ درصد از افراد ۲۵ تا ۳۵ سال اجاره‌نشین هستند.


در انگلیس نیز مقیاس خانه‌ها روز به روز کوچک و کوچک‌تر شده تا ساکنان بیشتری را در خود جای دهند.

آمریکا

کاهش نرخ مالکیت در آمریکا باعث شده تا افراد بیشتری به جمعیت اجاره‌نشین این کشور اضافه شوند. قدرت خرید خانه در آمریکا شاید همچنان مانند سابق باشد اما جذابیت خرید خانه در آمریکا کاهش یافته است و افراد کمتری علاقه به پس‌انداز و خرید خانه دارند. در بسیاری از مناطق آمریکا مانند سانفرانسیسکو، نیویورک و منهتن قیمت خرید خانه بسیار بالاست و با سطح درآمد افراد تفاوت بسیاری دارد.

به تازگی در برخی ایالت‌های آمریکا به سبک ساخت خانه های کوچک روی آورده‌اند. مثلا در ایالت کلمبیای این کشور این سبک خانه‌سازی باب شده ‌است. خانه‌هایی که به نوشته وال‌استریت ژورنال، در گذشته نماد زندگی سخت و بدبختی آدم‌ها بود اما اکنون به عنوان یک طراحی مدرن در آمریکا مورد توجه قرار گرفته است.

سازه و طراحی منازل کوچک

هر کدام از کشورها در ساخت خانه‌های با متراژ پایین، طراحی خاص خود را دنبال می‌کنند. به طور نمونه در ژاپن این خانه‌ها در فضایی به مساحت حدود ۱۰ مترمربع و در چندطبقه ساخته می‌شوند؛ آجرها به قدری باریک هستند که تنها فضای بخش‌های مختلف منزل را از هم جدا می‌کنند و جعبه‌های فلزی متعددی وجود دارند که به گونه‌ای در هم ادغام شده‌اند تا با چیده‌شدن در فضایی کوچک و به شکلی پیچیده اما در عین حال کم‌جا و کارآمد، فضای لازم برای قراردادن وسایل را فراهم کنند.

مساحت این آپارتمان‌ها معمولا بین ۲۵ تا ۴۵ متر مربع است.

در آمستردام هلند نیز خانه‌هایی دیده می‌شود با عرض بسیار کم. همچنین در اسکاتلند خانه‌هایی باریک با عرض چند متر و با ارتفاع بلند ساخته شده است.

با گسترش ساخت‌وساز واحدهای کوچک متراژ، استودیوهای معماری نیز هر روز به طراحی این دست خانه‌ها می‌پردازند و یا ایده هایی برای مبلمان و دکوراسیون فضاهای کم جا ارائه می‌کنند.

در جهان آپارتمان‌های نقلی اگر چه از نظر مساحت با انتقادهای روبروست اما جانمایی این واحدهای مسکونی در مراکز شهری و مجاورت دانشگاه‌ها به دلیل کاهش فاصله محل زندگی با محل کار با استقبال جمعیت جوان به عنوان نیروی فعال کار و همچنین مشغول تحصیل روبرو شده است.

تجربه دیگر کشورها نشان داده ساخت خانه‌های متراژ پایین در نقاط مختلف شهر می‌تواند تا حدودی عدالت اجتماعی را برقرار کرده و منجر به حفظ سرمایه قشر ضعیف جامعه و امیدی برای خانه‌دار شدن آنها و افزایش متراژ خانه‌هایشان در آینده باشد.

عرضه این واحدها با در نظر گرفتن همه نیازهای بهداشتی، پخت‌وپز و سکونت و همچنین متناسب با زیرساخت‌های شهری می‌تواند قیمت‌های بسیار زیاد بازار مسکن را تا حدود زیادی مدیریت کند.

شیوه اجرا و مکان‌یابی برای استقرار این واحدها و چگونگی واگذاری نیز بسیار مهم است.

آینده تمدن‌های جهان در گروی طراحی و ساخت مناسب شهری است و به‌طور حتم با توجه به رشد جمعیت و طراحی خوب و کارآمد، منازل مسکونی کوچک می تواند از مهم‌ترین اولویت‌های شهرسازی آینده باشد.

ایرنا